Search

Analyse: didactische-inhoudelijke aanpak van leestaken


Waarom de leestaken in de les Nederlands vaak inhoudelijk tekortschieten

Het gaat niet goed met het tekstbegrip van de Nederlandse middelbare scholier. Eén waarschijnlijke verklaring hiervoor is dat het Nederlandse leesonderwijs in het voortgezet onderwijs vanuit wetenschappelijk oogpunt nogal verouderd is. In het artikel van het Levende Talen Magazine wordt de didactisch-inhoudelijke aanpak van leestaken in leergangen Nederlands geanalyseerd – een analyse die ook voor de leesles bij de moderne vreemde talen zeer relevant kan zijn. Moeten leerlingen niet eens wat anders doen dan steeds weer vragen beantwoorden bij één smaakvolle tijdschrifttekst?


Het valt op dat de taken in de leesparagrafen van veel leergangen Nederlands doorgaans één tamelijk lange tekst centraal stellen. Maar waarom zo vaak maar één tekst? De leergang Talent werkt dit trouwens wel in haar bovenbouwmateriaal uitgebreid uit.


Het lijkt niet goed te gaan met het tekstbegrip van de Nederlandse scholier. De vrij dramatische Nederlandse resultaten in het internationale PISA-rapport voor Nederland haalden in december 2019 uitgebreid de kranten, met in september 2020 zelfs een uitvoerige bespreking in het bekende Zondag met Lubach: er is sprake van een scherpe terugval in tekstbegrip. Wordt het niet eens tijd voor verandering in het leesonderwijs? In een tweeluik richten we ons op de leesparagrafen in leergangen Nederlands voor het voortgezet onderwijs (vo). In een eerder artikel vroegen we ons af of de ‘leesstrategieën’ in leergangen wel echte strategieën zijn (Rooijackers et al., 2021). In dit tweede artikel richten we ons op de didactisch-inhoudelijke aanpak van leestaken die, denken we, van een grotendeels achterhaalde visie op tekstbegrip blijk geven.

Tekstkeuze, teksten beoordelen

Tweede punt: het valt op dat de taken in de leesparagrafen van veel leergangen Nederlands doorgaans één tamelijk lange tekst centraal stellen. Maar waarom zo vaak maar één tekst? Moeten leerlingen vandaag de dag niet óók goed leren omgaan met meerdere teksten over één onderwerp? De leergang Talent werkt dit trouwens wel in haar bovenbouwmateriaal uitgebreid uit, maar de meeste niet of nauwelijks.

 

Bovenstaande tekst bevatten korte fragmenten uit het artikel. Lees het hele artikel.

Bron: Levende Talen Magazine, Auteurs: Patrick Rooijackers, Gerdineke van Silfhout & Huub van den Bergh


Sterker in de wereld staan

De methode Talent helpt in het sterker maken van de leerling door kritisch te leren lezen en denken. Talent maakt bijvoorbeeld gebruik van onbewerkte teksten uit de media. Daarmee worden leerlingen uitgedaagd om daar zelf actief mee aan de slag te gaan. Door het formuleren van een eigen mening en het doorgronden van de inhoud bouwen leerlingen kennis van de wereld op. Wil je weten hoe dit in de praktijk in zijn werk gaat? We vertellen er graag over. Neem contact op met methodespecialist Pieter Knipping.


Pieter Knipping

Methodespecialist Talen

Contact

Tips uit het artikel


W
at kun je in de les doen?

Gebruik allereerst een veelheid aan leestaken en gebruik daarbij, zeker in de bovenbouw, vaak meerdere documenten over één onderwerp. Laat leerlingen niet alleen de inhoud en argumentatieve aanvaardbaarheid van één tekst bespreken maar ook diepgaand de inhoud en kwaliteit van bronnen vergelijken en evalueren. Laat ze nadenken over de criteria die ze daarbij gebruiken. En laat ze vervolgens samen de informatie uit meerdere documenten logisch en coherent ordenen, integreren. Je traint ermee vaardigheden die in een wereld vol multiperspectiviteit en fake news gedurig aan belang winnen.

 










Neem een aantal bijdragen rond een prikkelend actueel onderwerp op een internetforum en laat leerlingen samen nadenken over vragen als: wie van de auteurs in de bijdragen heeft gezag, wie zegt (ir)relevante zaken, hoe worden hun beweringen onderbouwd, wat doen deze beweringen met mijn eigen mening hierover?

 

Kies een maatschappelijk controversieel onderwerp en laat ze een ranglijst maken waarbij ze bronnen op kwaliteit en bruikbaarheid rangschikken en waarbij ze criteria moeten aanleggen en dit moeten presenteren. Geef taken waarmee leerlingen de relevante informatie leren ordenen, via samenvattingen, schema’s, synthese- en argumentatietaken.

Uiteindelijk gaat het erom met elkaar na te denken over teksten en bronnen, vragen te stellen over tekstinhoud, tekstkwaliteit, tekstbetrouwbaarheid, tekstbruikbaarheid. Pas dan, denken we, leren we leerlingen op hun fietsje wat beter navigeren door de grootstedelijke informatiejungle.