Alfa

Introductie
Alfa is een functionele en communicatieve leerlijn alfabetisering voor volwassen anderstaligen. Centraal staat het functionele lezen. Doelen, leerstof en taken sluiten direct aan bij de dagelijkse belevingswereld. Lezen is een activiteit waarbij door het inzetten van verschillende strategieën, de lezer zijn of haar gewenste leesdoel bereikt. Tegelijkertijd biedt Alfa de cursist tweede taalonderwijs aan tot NT2-niveau 1. Zo levert Alfa een grote bijdrage aan de sociale redzaamheid van de cursist.   

Doelgroep
Alfa is ontwikkeld voor volwassen anderstaligen die niet of nauwelijks kunnen lezen en schrijven. Ook is het geschikt voor cursisten die alleen een ander schrift dan het Latijnse schrift beheersen. Om te kunnen starten met Alfa hoeft de cursist nog maar weinig Nederlands te spreken of te begrijpen.

Begin- en eindniveau komen overeen met de alfabetiseringsdoelen NT2 uit het Doelenboek NT2. Op het einde van niveau 3 kan de cursist probleemloos instromen op NT2-niveau 1 en verder gaan met bijvoorbeeld Startpunt of Nieuwe Buren of een andere NT2 methode.

Alfa wordt gebruikt binnen het reguliere aanbod van de basiseducatie. Daarnaast wordt Alfa ook gebruikt in vluchtelingenwerkgroepen en asielzoekerscentra.

Uitgangspunten

• Functioneel lezen: doelen, leerstof en taken sluiten direct aan bij de dagelijkse lees- en schrijfhandelingen. Het levendige lespakket draait om alledaagse thema's. Het staat dicht bij de belevingswereld van de cursist. En met de "halffabrikaten" kan het pakket nog verder worden aangepast, zowel aan de verschillende niveaus als aan de actualiteit van de regio.
• Lezen als activiteit: lezen in het dagelijks leven is voor een groot deel selecteren van wat voor de lezer van belang is. Het leesdoel kan het verwerven van informatie zijn of antwoord vinden op vragen of gewoon leesplezier. Afhankelijk van het leesdoel kan de cursist verschillende leesstrategieën inzetten.
• Globale woordherkenning: bij Alfa staat de globale woordherkenning in combinatie met leesstrategieën centraal. Het aanleren van klank/letterkoppeling krijgt minder aandacht. Want juist door de globale woordherkenning zullen cursisten zelf overeenkomsten en verschillen tussen woorden ontdekken. Op die manier kunnen cursisten hun eigen tempo en ontwikkeling volgen in het proces van leren lezen en schrijven.

• Differentiatiemogelijkheden: met Alfa kan de docent inspelen op de niveauverschillen in de groep. Verschillen op het gebied van (mondelinge) taalbeheersing, het leren lezen en schrijven, en van sociale kennis en vaardigheden worden ondervangen met de differentiatie-tips in de handleiding. De cursist kan zo op zijn eigen niveau en in zijn eigen tempo werken en leren.

Pakketsamenstelling
De methode bestaat uit een aantal cursistenwerkboeken en een docentenhandleiding per alfabetiseringsniveau.

Het werkboek
Niveau 1 en 2 zijn verdeeld in 6 clusters, waarin toegewerkt wordt naar het bereiken van een bepaald doel. Ieder werkboek bevat oefenstof voor twee clusters. Niveau 3 bestaat uit twee clusters en is gericht op het afsluiten van het alfabetiseringstraject.
De clusters zijn als volgt opgebouwd:
Elk cluster begint met de uitleg van het functionele doel. Aan de hand van de bladzijde U leert ... bekijkt u samen met de cursist wat er geleerd wordt. Daarna komen de werkbladen met de oefeningen. Het cluster wordt afgesloten met de bladzijde Kunt u nu ...? Hiermee krijgen de cursisten een goed beeld van hun vorderingen.

Opzoekmap
De cursisten stellen zelf een opzoekmap samen. De opzoekbladen voor deze map worden één voor één aan hen uitgereikt. Op de bladen staan de basiswoorden, de signaalwoorden en lijstjes zoals het alfabet, de dagen van de week en de maanden van het jaar. Zo maakt de cursist zelf een handig naslagwerk.

Docentenhandleiding
Bij Alfa hoort een uitgebreide handleiding. De handleiding bevat:

• een algemene inleiding met informatie over doelgroep, doelen en uitgangspunten van de methode
• uitwerkingen per cluster met uitgebreide aanwijzingen voor de voorbereiding en uitvoering van de taken
• kopieerbladen
• halffabrikaten die u zelf kunt aanpassen om de stof nog actueler en dichter bij de cursist te brengen
• oefenbladen als extra huiswerk of extra oefenstof
• opzoekbladen

• toetsbladen.
  

Auteurs
De basis voor deze nieuwe manier van werken in het alfabetiseringsonderwijs NT2 werd gelegd door IMPROVE. Met name Wilma van der Westen en Beau Sahetapy Engel hebben samen met een groep docenten van het eerste uur baanbrekend werk verricht.
Eindredactie: Els Leenders en Kim van der Zouw.
Auteurs: Ine Burmanje, Irma Koerhuis, Ria Severing-Halman, Corina Vogel, Karin Donkers, Ans Vermeer.