Terug in de tijd: ontwikkelingen in realistisch rekenen

Tot in de jaren ‘70

Tot in de jaren ’70 werd traditioneel gerekend. Deze manier wordt ook wel mechanistisch rekenen of koopmansrekenen genoemd:

belangrijkste onderwerpen waren basisbewerkingen, cijferen, breuken en het herleiden van maten;
daarnaast redactiesommen (sommen met een verhaaltje);
er werd één aanpak onderwezen;
veel sommen en veel oefenen.

Er waren veel klachten over de rekenprestaties van kinderen: veel kinderen leerden niet goed rekenen of vergaten het weer snel. Die klachten waren aanleiding om een nieuwe koers te gaan varen.

Vanaf de jaren ‘80: realistisch rekenen

Vanaf de jaren ’80 werd het realistisch rekenen ingevoerd. De naam verwijst naar ’je realiseren wat je doet’: er wordt veel zorg aan besteed om zoveel mogelijk kinderen begrip bij te brengen.
Didactische uitgangspunten daarbij zijn:

gebruik van modellen als de getallenlijn en verhoudingstabel;
interactie in de klas waarin gesproken wordt over mogelijke oplossingsstrategieën;
stapsgewijs verkorten en abstraheren (‘progressief schematiseren’);
cijferen opbouwen via kolomsgewijs rekenen.

Inhoudelijke uitgangspunten:

meer aandacht voor schatten en getalbegrip;
veel aandacht voor vertalen van het rekenvaardigheden naar praktijk (contexten);
minder aandacht voor cijferen ivm zakrekenmachine;
meetkunde komt erbij.

Ontwikkelingen in het onderwijs

In de jaren daarna is er veel veranderd in het onderwijs. Er kwamen bijvoorbeeld veel meer duobanen waarmee de continuïteit van het rekenonderwijs onder druk kwam te staan. Er kwamen meer zorgleerlingen in de klas. De verschillen tussen leerlingen werden daarmee groter. Het hanteren van deze grote verschillen doet een groot beroep op de leerkracht. Scholen kregen meer een maatschappelijke en pedagogische taak. Zij moesten aandacht gaan besteden aan de verkeersveiligheid, gezonde voeding, pestgedrag en dyslexie. Er is veel zorg voor kinderen met problemen, zoals ADHD, autisme, faalangst, problemen in de thuissituatie. Het vak van leerkracht krijgt daarmee een andere invulling dan dat van vakdidacticus.

Ontwikkelingen in realistisch rekenen

In de media wordt soms een karikaturaal beeld geschetst van realistisch rekenen. Dat beeld is niet correct.

Concreet:

niet elke som zit verpakt in een verhaaltje;
inderen moeten gewoon de tafels leren en optellingen automatiseren;
er worden ook rijtjes sommen aangeboden;
kinderen hoeven niet hun eigen oplossingsstrategie te verzinnen.

Na de jaren '80 heeft het realistisch rekenen zich verder ontwikkeld. Dat is te zien in opeenvolgende edities van de verschillende rekenmethoden. Het belang van oefenen werd steeds groter. Daarnaast werd de rol van contexten beperkt. Een van de nieuwste inzichten is dat rekenzwakke leerlingen baat hebben bij één vaste oplossingsstrategie.

Tegelijkertijd heeft het realistisch rekenen ook goede zaken gebracht, die zeker behouden moeten worden: