In het voorjaar van 2008 is het overzicht van 20 jaar PPON (Periodiek Peilingonderzoek van het Onderwijsniveau in Nederland) verschenen. Dit onderzoek wordt voor alle vakken uitgevoerd door het Cito.

Uit het onderzoek blijkt dat het niveau van rekenen stabiel is gebleven over de afgelopen 20 jaar. Dat is een enorme prestatie van de Nederlandse leerkrachten die te maken hebben met een steeds groter wordend takenpakket: ze hebben steeds meer zorgleerlingen in de klas, meer taalzwakke kinderen en zijn betrokken bij veel nevenschoolse activiteiten. Knap dus, dat ze er ondanks alles in geslaagd zijn de rekenprestaties van hun leerlingen op niveau te houden.

Het PPON-onderzoek laat zien dat er verschuivingen hebben plaatsgevonden in de rekenvaardigheden van de kinderen. Cijferend rekenen kunnen de kinderen minder goed dan 10 à 20 jaar geleden. De kinderen zijn echter beter geworden in hoofdrekenen, schattend rekenen en rekenen met procenten.

Deze verschuivingen zijn gemakkelijk te verklaren. In de jaren ’80 is het realistisch rekenen ingevoerd onder collectieve verantwoordelijkheid van overheid, pabo-docenten en rekenspecialisten. Er was alle reden voor die veranderingen. Destijds waren er veel klachten over de rekenresultaten van leerlingen. Daarom is toen de keuze gemaakt om, met de komst van zakrekenmachines, minder tijd te besteden aan het cijferen en meer tijd aan schattend rekenen. Zo zijn er andere accenten gelegd in het rekenonderwijs en die vinden we nu terug in de vastgestelde verschuivingen in de prestaties van kinderen.

In het PPON-onderzoek van 2004 geeft het Cito nog een andere verklaring voor de teruglopende resultaten bij cijferen. Kinderen blijken opgaven waarbij ze papier mogen gebruiken, uit hun hoofd op te lossen. Hierdoor maken ze fouten die ze wellicht niet zouden maken als ze papier gebruiken. De resultaten bij het onderdeel cijferen zullen verbeteren als kinderen beter leren wanneer ze moeten overschakelen van hoofdrekenen naar rekenen op papier.